CO KRYJE SIĘ
POD
POWIERZCHNIĄ?

Kolejna złota zasada: to, z kim nurkujesz lub podróżujesz, ma ogromne znaczenie — nie tylko dla Twojego bezpieczeństwa, ale i dla ogólnej przyjemności z wyprawy. W podróży i w nurkowaniu właśnie to czyni przygodę możliwą.

Plan, ale nie sztywny scenariusz

Tak jak przy nurkowaniu, przygotowuję więc „plan podróży”, który obejmuje podstawy — bezpieczeństwo, miejsce, sprzęt, ludzi — ale nie planuję wszystkiego co do szczegółu. Chcę zachować otwarty umysł, by móc wpuścić do siebie spostrzegawczy wgląd: zauważyć coś ciekawego w otoczeniu i nawiązać kontakt z „innym”.

Mimo różnic w tym, jak ludzie robią różne rzeczy — jak się ubierają, jak organizują codzienność — zauważyłam, że z pozornym „innym” łączy nas bardzo wiele. Najbardziej widoczna jest wspólna umiejętność doceniania piękna i radości dzieci oraz wspólne zrozumienie potrzeby ochrony społeczności.

Zwykle nie zajmuje mi dużo czasu, by w nowym miejscu zorientować się, kto jest liderem społeczności — bo tacy ludzie zawsze bacznie obserwują, kto przyjeżdża do ich miasteczka. Czasem wychodzi z tego coś zabawnego. Podczas pobytu w tradycyjnej, w większości muzułmańskiej społeczności w odległej wiosce na Zanzibarze nieopatrznie zapomniałam o własnej zasadzie, by założyć koszulę z długim rękawem, i przeszłam przez wioskę do swojego domu w koszulce na ramiączkach — eksponując tatuaż żółwia na ramieniu. Pomyślałam sobie: ale ze mnie głupek — nie dość, że jestem jedyną białą osobą w miasteczku, to jeszcze obnoszę się z czymś, co kulturowo nie do końca pasuje.

Uszło mi to płazem — pewnie dlatego, że społeczność jest nieco bardziej wyrozumiała wobec ekipy turystyki nurkowej. Usłyszałam nawet kilka żartów od miejscowych rybaków, że wyglądam na bardzo twardą — co, oczywiście, mnie rozśmieszyło, ale w dobrym sensie. Niektóre kulturowe potknięcia da się wybaczyć, jeśli zachowasz pozytywne i pełne szacunku nastawienie wobec miejscowych; to oni będą Twoim największym źródłem bezpieczeństwa i radości w swoim mieście.

Liczy się, jak się pokazujemy

Jako instruktorka nurkowania nauczyłam się też, że sposób, w jaki się prezentujemy, ma znaczenie — bo profesjonaliści nurkowi wyznaczają standardy bezpieczeństwa i przyjemności wokół całej aktywności nurkowej. Liczy się to ogromnie — nie tylko dla nas jako jednostek, ale dla całej społeczności nurkowej. Pozostawienie dobrego wrażenia w społeczności otwiera drzwi do kolejnych nurkowań i bardziej przyjaznej turystyki.

Jeśli więc jesteś nurkiem, pamiętaj: pod wodą i na powierzchni zostawiamy po sobie wyłącznie przyjazne bąbelki — żadnych śmieci — tak byśmy razem mogli budować przyjazną, zrównoważoną społeczność nurkową na pokolenia.

To drapieżniki. Społeczność nurkowa ma w dużej mierze rację co do statystyk — ryzyko ugryzienia przez rekina podczas nurkowania jest znikome w porównaniu z ogromną liczbą spokojnych spotkań, jakie mamy z nimi pod wodą każdego dnia. Bliżej mu do prawdopodobieństwa trafienia przez piorun. Ale piorun czasem jednak uderza. Właśnie dlatego, nurkując z nimi, pozostajemy ostrożni i pokorni.

Nie musisz nurkować z rekinami

Początkujący nurkowie nie powinni się tym w ogóle martwić. Jest mnóstwo miejsc idealnych na pierwsze szkolenia, które nie postawią Cię oko w oko ze strażnikiem rafy już pierwszego dnia. Dużo rozsądniej jest najpierw wyrobić sobie umiejętności w wodzie i pozwolić, by apetyt na to ważne pierwsze spotkanie z dużą rybą narósł sam.

Jeśli jesteś początkującą nurkini lub nurkiem — albo dopiero myślisz o zaczęciu — i to właśnie myśl o rekinach Cię powstrzymuje, wiedz, że nie jesteś sam(a). Niektórzy nurkowie po prostu wybierają, że nigdy nie będą nurkować z rekinami, i mają mnóstwo możliwości świetnego nurkowania bez ani jednego takiego spotkania. To zupełnie w porządku. Nie musisz nurkować z rekinami, żeby przynależeć.

Mój pierwszy rekin

Pierwszego rekina spotkałam przy mniej więcej piętnastym nurkowaniu. To był nurse shark i wciąż pamiętam, jak zobaczyłam go płynącego prosto na mnie. Poczułam ukłucie niepokoju i pomyślałam: na czworo nurków wybrał właśnie mnie! Ta myśl była tak absurdalna, że mnie rozśmieszyła — a śmiech mnie rozluźnił. Przepłynął tuż nade mną, potem dokładnie pode mną, a kiedy sunął obok, zrozumiałam, co robi: po prostu mnie zmierzył. Instynktownie zrobiłam się większa i pomyślałam: hej, ja tu płynę — odpuść. Nie jestem pewna, czy rekin mnie usłyszał, ale zadziałało.

Wiedziałam, że nurse sharki nie atakują ludzi, więc przez całe to dziwne spotkanie udało mi się zachować spokój. Później dowiedziałam się, że rekiny w Belize często trzymają się blisko nurków, bo miejscowi divemasterzy karmią je rybą z harpuna — więc kręcą się w nadziei na przekąskę. Ten towarzyszył nam przez połowę nurkowania, trzymając się blisko jak pies — co, szczerze mówiąc, było całkiem cudowne.

Od tamtej pory nurkowałam z setkami rekinów wszelkiego rodzaju — z tygrysimi i młotami na Wyspie Kokosowej, z byczymi w Cabo Pulmo w Meksyku. Pozostają jednymi z najbardziej zagadkowych postaci oceanu, a żaden rozmiar nie odbiera im tego, że poruszają się pod wodą jak symfonia. Wciąż mam dla nich ogromny szacunek.

Pozwól, by pragnienie dojrzało

Moja rada? Jako początkujący nurek nie pędź od razu do nurkowania z rekinami. Pozwól, by pragnienie spotkania z nimi dojrzewało we własnym tempie w Twojej głowie — bo to właśnie ono ukształtuje to spotkanie. To Twoje emocje w wodzie zdecydują, jak zaczniesz postrzegać te zwierzęta i co będzie dla Ciebie komfortowe.

Zalecam, by najpierw zbudować solidne umiejętności pod wodą; pewność, którą dają, naprawdę pomaga w bezpieczniejszych i spokojniejszych spotkaniach z rekinami. Ale proszę, nie traktuj tego jak rubryki do odhaczenia, żeby należeć do społeczności nurkowej. Ocean jest pełen fascynujących stworzeń i jeśli okaże się, że wolisz nie nurkować z rekinami, to zupełnie w porządku — są żółwie, lwy morskie, foki mniszki, ośmiornice i wiele innych, które też chętnie Cię poznają.

Przez „strach” nie mam na myśli poczucia, że coś jest szalone albo niemożliwe. Mam na myśli cichy sygnał, że po prostu nie jestem jeszcze gotowa. Przez lata nauczyłam się dostrajać pragnienie do mojej gotowości — dorastać do nurkowania poprzez świadomie zachowawcze podejście do ryzyka. Nie jest to łatwe ani zawsze komfortowe, ale to właśnie ta dyscyplina sprawia, że eksploracja pozostaje zrównoważona.

Ryzyko subiektywne i obiektywne

Jedno rozróżnienie ukształtowało mój sposób nurkowania bardziej niż jakiekolwiek inne: różnica między ryzykiem subiektywnym a obiektywnym. Najłatwiej dostrzec ją, obserwując grupę na liveaboardzie albo na kilkudniowej wyprawie w odległym miejscu. Pierwszego dnia ryzyko subiektywne wydaje się wysokie — ale obiektywne jest zwykle bardzo niskie, bo pierwsze nurkowania organizuje się w łatwych, kontrolowanych warunkach, tak by każdy mógł się oswoić. A jednak z perspektywy nurka właśnie ten pierwszy dzień bywa najbardziej stresujący — mimo że czwartego czy piątego dnia może wykonywać dużo bardziej zaawansowane nurkowania, obiektywnie o wiele groźniejsze.

Jako instruktorka nauczyłam się zwracać uwagę na oba, bo oba są ważne. Czasem, żeby wykonać trudne nurkowanie, trzeba „wejść w tryb”. Ale trzeba uważać, by ekscytacja łatwymi nurkowaniami nie stała się fałszywym przyzwoleniem na te trudne — jazda na subiektywnym komforcie przy ignorowaniu obiektywnego ryzyka, które naprawdę zasługuje na uwagę. Staje się to krytyczne na głębszych nurkowaniach, gdzie azot zaczyna działać na umysł, rozluźniając osąd i po cichu przesuwając postrzeganie ryzyka. To właśnie wtedy jest najniebezpieczniej.

Więc w miarę zdobywania doświadczenia uczysz się mądrze planować i wykonywać nurkowania — nie tracąc przy tym radości i eksploracji, które w ogóle przywiodły Cię do wody.

Nurek, który ukształtował moje myślenie: Sheck Exley

Moim osobistym bohaterem jest tu Sheck Exley, legendarny nurek jaskiniowy — w dyscyplinie, której sama jeszcze nie próbowałam. (Słowo wyjaśnienia: cenoty, w których nurkowałam, nie są technicznie jaskiniami, lecz grotami — co oznacza, że nurek pozostaje w obrębie około 40 metrów od powierzchni, licząc w pionie i poziomie łącznie. Prawdziwe nurkowanie jaskiniowe wymaga zupełnie innych umiejętności i szkolenia.) Podziwiam to, co Exley osiągnął dzięki swojej pasji — ale najbardziej podziwiam jego przywództwo i skupienie na zespole.

Był nurkiem, któremu ludzie ufali — kimś, kto nawet z własnym życiem na szali stawiał zespół na pierwszym miejscu. To rzadka cecha i buduje wokół człowieka inny rodzaj ducha przygody. Wykonywał naprawdę niebezpieczne nurkowania, ale nigdy nie był lekkomyślny. Całe jego podejście było równowagą: rygorystyczne zarządzanie ryzykiem, uczciwe spojrzenie na każde zagrożenie, uczenie się na błędach, ulepszanie procedur — a mimo to nigdy nie rezygnował z eksploracji.

W nurkowaniu ta równowaga jest wszystkim, bo każda Twoja decyzja wpływa na innych nurków. Nawet gdy decydujesz się zrobić coś samotnie, tylko dla siebie, wciąż narażasz tych, którzy pewnego dnia mogliby musieć po Ciebie przypłynąć. Nigdy nie da się tego całkowicie wykluczyć — a Exley to rozumiał. Dlatego jego teksty stały się wzorcem bezpieczeństwa, a jego styl zawsze opierał się na coachingu, doskonaleniu i redundancji w imię eksploracji. To dla mnie właśnie znaczy przejść od strachu do ciekawości: nie brak ostrożności, lecz ostrożność w służbie zachwytu.